Ubuntu Sunucuda Asterisk ve FreePBX ile IP Santral Kurulumu

Giriş

Kurumsal iletişim altyapılarında IP santral sistemleri; maliyet avantajı, esneklik ve merkezi yönetim gibi nedenlerle giderek daha fazla tercih edilmektedir. Açık kaynaklı çözümler, lisans maliyetlerini ortadan kaldırırken yüksek düzeyde özelleştirme imkânı sunar.

Bu yazıda, Ubuntu Server üzerinde Asterisk ve FreePBX kullanılarak bir IP santral sisteminin kurulumu, temel yapılandırma adımları ve dikkat edilmesi gereken teknik noktalar ele alınmaktadır. Anlatım, küçük ve orta ölçekli işletmelerin ihtiyaçlarını karşılayacak bir referans mimari üzerinden hazırlanmıştır.

---

Proje Kapsamı ve Özellikler

• Açık Kaynak Santral Altyapısı: Asterisk + FreePBX
• Web Tabanlı Yönetim: FreePBX grafik arayüzü
• SIP Dahili Hatlar: IP telefon ve softphone desteği
• Trunk Entegrasyonu: 0850 / GSM / SIP Trunk
• IVR ve Queue Yapıları: Karşılama anonsları ve çağrı kuyrukları
• Kayıt ve Loglama: Çağrı kayıtları ve CDR raporları

---

Sistem Gereksinimleri

• İşletim Sistemi: Ubuntu Server 20.04 / 22.04
• Donanım: Minimum 2 vCPU, 4 GB RAM (küçük ölçekli kurulumlar için)
• Ağ: Statik IP adresi
• Güvenlik: SIP ve RTP portlarının erişime açık olması

---

Kurulum Mimarisi

Kurulum aşağıdaki temel bileşenlerden oluşmaktadır:

Ubuntu Server
├── Asterisk
├── FreePBX
├── Apache / PHP
├── MariaDB (MySQL)
└── SIP Trunk / Dahili Hatlar

Bu mimari, modüler ve ölçeklenebilir bir santral altyapısı sağlar.

---

Adım 1: Sistem Güncellemesi

Kuruluma başlamadan önce işletim sistemi güncellenmelidir:

sudo apt update
sudo apt upgrade -y

---

Adım 2: Gerekli Paketlerin Kurulumu

Asterisk ve FreePBX için gerekli bağımlılıklar aşağıdaki komut ile kurulmaktadır:

sudo apt install -y wget git curl apache2 mariadb-server \
php php-cli php-mysql php-curl php-mbstring php-xml php-zip \
sox ffmpeg

---

Adım 3: Asterisk Kurulumu

Asterisk’in kaynak koddan derlenmesi, FreePBX ile daha uyumlu ve stabil bir çalışma ortamı sağlar.

cd /usr/src
wget http://downloads.asterisk.org/pub/telephony/asterisk/asterisk-20-current.tar.gz
tar xvf asterisk-20-current.tar.gz
cd asterisk-20*

Derleme ve kurulum adımları:

contrib/scripts/install_prereq install
./configure
make
sudo make install
sudo make samples
sudo make config

---

Adım 4: MariaDB (MySQL) Yapılandırması

Veritabanı güvenlik yapılandırması gerçekleştirilir:

sudo mysql_secure_installation

FreePBX için gerekli veritabanları ve kullanıcı tanımları:

CREATE DATABASE asterisk;
CREATE DATABASE asteriskcdrdb;

GRANT ALL PRIVILEGES ON asterisk.* 
TO 'asteriskuser'@'localhost' 
IDENTIFIED BY 'StrongPassword';

GRANT ALL PRIVILEGES ON asteriskcdrdb.* 
TO 'asteriskuser'@'localhost' 
IDENTIFIED BY 'StrongPassword';

FLUSH PRIVILEGES;

Not: Güvenlik açısından güçlü bir parola kullanılması önerilir.

---

Adım 5: FreePBX Kurulumu

FreePBX paketleri indirilip kurulmaktadır:

cd /usr/src
wget http://mirror.freepbx.org/modules/packages/freepbx/freepbx-16.0-latest.tgz
tar xvf freepbx-16.0-latest.tgz
cd freepbx

Kurulum işlemi:

./start_asterisk start
./install -n

---

Adım 6: FreePBX Web Arayüzü

Kurulum tamamlandıktan sonra web arayüzüne aşağıdaki adres üzerinden erişilir:

http://SUNUCU_IP

Kurulum sihirbazında:

• Yönetici kullanıcı oluşturulur
• Dil ve zaman ayarları yapılandırılır
• Gerekli temel modüller yüklenir

---

Adım 7: Dahili Hat Tanımlama

FreePBX yönetim panelinden:

• Applications → Extensions
• Extension Type: SIP (PJSIP)
• Dahili numara ve kimlik bilgileri tanımlanır

Bu bilgiler IP telefonlar veya softphone uygulamalarında kullanılır.

---

Adım 8: SIP Trunk Yapılandırması

VoIP veya GSM operatöründen temin edilen trunk bilgileri:

• Connectivity → Trunks
• PJSIP trunk olarak sisteme eklenir

---

Firewall ve Güvenlik Ayarları

Açılması gereken temel portlar:

• 5060 / 5061: SIP
• 10000–20000 (UDP): RTP
• 80 / 443: Web arayüz

sudo ufw allow 5060
sudo ufw allow 10000:20000/udp
sudo ufw allow 80,443/tcp

---

Sağlanan Avantajlar

• Merkezi Yönetim: Tüm çağrı altyapısının tek noktadan kontrolü
• Maliyet Avantajı: Lisans ücreti gerektirmeyen açık kaynak yapı
• Ölçeklenebilirlik: Kullanıcı ve hat sayısının kolayca artırılabilmesi
• Entegrasyon Yeteneği: CRM, ERP ve üçüncü parti sistemlerle uyumluluk

---

Geliştirme ve İyileştirme Önerileri

• Fail2Ban ile yetkisiz erişim koruması
• Çağrı kayıtlarının merkezi arşivlenmesi
• Gelişmiş IVR ve Queue senaryoları
• Yedekli SIP trunk mimarisi
• İzleme ve raporlama (Zabbix / Prometheus)

---

Sonuç

Ubuntu Server üzerinde Asterisk ve FreePBX kullanılarak oluşturulan bu IP santral altyapısı, kurumsal iletişim ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde esnek, güvenli ve ölçeklenebilir bir çözüm sunmaktadır.

Doğru yapılandırma ve güvenlik önlemleri ile uzun süreli, kararlı ve sürdürülebilir bir santral sistemi elde edilebilir.

---

Faydalı Kaynaklar

• Asterisk Resmi Sitesi
• FreePBX
• FreePBX Wiki
• Asterisk Dokümantasyonu